Μύθοι για την εκπαίδευση των χαρισματικών παιδιών.

Ένας χαρακτηρισμός, μια διάγνωση, μια ταμπέλα δεν μπορεί ποτέ να συλλάβει το σύνολο των χαρακτηριστικών ενός ανθρώπου, πόσο μάλλον ενός παιδιού σε διαδικασία ανάπτυξης. Στο παρακάτω άρθρο μια δασκάλα χαρισματικών και ταλαντούχων παιδιών περιγράφει μέσα από την εμπειρία της την πολυπλοκότητα και τις προκλήσεις της εκπαίδευσης των χαρισματικών παιδιών.http://www.edutopia.org/blog/debunking-myths-about-gifted-students-heather-wolpert-gawron?utm_source=twitter.com&utm_medium=social&utm_campaign=buffer&utm_content=buffer17672

Ερωτηματολόγιο Δημιουργικού Σχολικού Κλίματος

Ερωτηματολόγιο

Από την κουλτούρα αξιολόγησης σε μια κουλτούρα έμπνευσης.

Παρακολουθήστε την ομιλία του γνωστικού ψυχολόγου Scott Barry Kaufman, στην οποία, χρησιμοποιώντας παραδείγματα από την προσωπική του σχολική ιστορία, μιλάει για τη σημασία του πάθους και της έμπνευσης στην έκφραση της δημιουργικότητας, που ενυπάρχει σε όλους μας και προτείνει τη μετάβαση από την κουλτούρα αξιολόγησης σε μια κουλτούρα έμπνευσης. Μεταξύ άλλων μιλάει για τη δασκάλα που άλλαξε όλη του την εκπαιδευτική πορεία και την ημέρα που τον πλησίασε και του είπε "Σε βλέπω. Βλέπω πως είσαι απογοητευμένος." Πόσοι άραγε μαθητές στα σχολεία μας περιμένουν έναν δάσκαλο να τους δει πραγματικά; http://www.youtube.com/watch?v=HQ6fW_GDEpA

Με ποιο τρόπο το να είναι κανείς ανοιχτός σε νέες εμπειρίες σχετίζεται με τη δημιουργικότητα;

Στο παρακάτω άρθρο περιγράφονται τα αποτελέσματα έρευνας που ανέλυσε τους παράγοντες που αποτελούν το χαρακτηριστικό προσωπικότητας "ανοιχτός σε νέες εμπειρίες" και βρήκε τη σχέση κάθε παράγοντα με διάφορα είδη δημιουργικότητας.http://blogs.scientificamerican.com/beautiful-minds/2013/11/25/openness-to-experience-and-creative-achievement/

Νοημοσύνη: κληρονομικότητα ή (και) περιβάλλον;

Τα νεότερα επιστημονικά ευρήματα σχετικά με την κληρονομικότητα της νοημοσύνης δείχνουν ότι η νοημοσύνη επηρεάζεται από την κουλτούρα, την εκπαίδευση και την εμπειρία πολύ περισσότερο απ' 'ο,τι πρεσβεύουν οι επικρατούσες θεωρίες περί νοημοσύνης. http://www.creativitypost.com/psychology/the_heritability_of_intelligence_not_what_you_think

Η σημασία του συμβολικού παιγνιδιού στην ανάπτυξη του παιδιού.

Ένα ενδιαφέρον άρθρο για τα πολλαπλά οφέλη του συμβολικού παιγνιδιού, μεταξύ των οποίων και η ανάπτυξη της δημιουργικότητας και τον τρόπο αξιοποίησής του στην εκπαίδευση. http://blogs.scientificamerican.com/beautiful-minds/2013/11/11/the-need-for-pretend-play-in-child-development/?WT.mc_id=SA_sharetool_Twitter

Σχετίζεται η δημιουργικότητα με τη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής-υπερκινητικότητα;

"Cognitively, both AD’s and C’s may demonstrate distractibility, inattentiveness, lack of sustained attention, novelty-seeking and sensation-seeking, and appear to be academic underachievers.
These similarities form the basis of the “creative-upside-of-ADHD” theory that has been promoted in several recent books. These books claim that many highly creative luminaries from Edison to Einstein were actually suffering from ADHD, and they hypothesize that parents who have an ADHD-diagnosed child may actually be harboring a creative genius".Για το πλήρες κείμενο του άρθρου: http://www.kevinmd.com/blog/2010/12/creativity-adhd-share-common-genetic-vulnerabilities.html

Η (μη) διάγνωση της χαρισματικότητας.

Στο παρακάτω άρθρο εκφράζεται η άποψη ότι η χαρισματικότητα συχνά είτε δεν διαγιγνώσκεται καθόλου είτε γίνονται λανθασμένες διαγνώσεις που αποδίδουν τα χαρακτηριστικά της σε αναπτυξιακές ή ψυχικές διαταραχές. Δεν είναι σπάνιο, επίσης, να μην διαδιγνώσκονται ιδιαίτερες εκπαιδευτικές ή συναισθηματικές ανάγκες που μπορεί να έχει ένα χαρισματικό παιδί (περίπτωση κατά την οποία πρέπει να γίνει η ορθή διπλή διάγνωση π.χ. χαρισματικότητα και δυσλεξία). Οι αιτίες των λανθασμένων διαγνώσεων έχουν να κάνουν κυρίως με την ελλιπή πληροφόρηση των επαγγελματιών της παιδικής υγείας σχετικά με τη χαρισματικότητα, την πολύ σύντομη διάρκεια που έχει η επίσκεψη σε έναν ειδικό και με τις όχι σπάνια αρνητικές κοινωνικές αναπαραστάσεις της χαρισματικότητας, που μπορεί να οδηγούν τα χαρισματικά άτομα να αποσιωπούν ό,τι αισθάνονται και να μη ζητούν βοήθεια. Το άρθρο καταλήγει με την έντονη προτροπή εκ μέρους του Allen Frances, βασικού συγγραφέα του διαγνωστικού ψυχιατρικού εργαλείου DSM-IV, να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στη διάγνωση παιδιών, καθώς είναι καταστροφικό να μπαίνει η ταμπέλα της ψυχικής διαταραχής σε αναμενόμενες και επιθυμητές ατομικές διαφορές. http://www.huffingtonpost.com/marianne-kuzujanakis/gifted-children_b_2948258.html 

Μικρή ιστορία της μεγαλοφυϊας

Διαβάστε στο παρακάτω άρθρο μια περιεκτική κριτική εξιστόρηση της χρήσης του όρου "ιδιοφυϊα" από τον 18ο αιώνα ως τις μέρες μας, που δείχνει πώς η έννοια έγινε φορέας συλλογικών προβολών σε διαφορετικές ιστορικές και κοινωνικοπολιτισμικές συνθήκες. http://www.creativitypost.com/philosophy/where_have_all_the_geniuses_gone

Ποιο είναι το αποτελεσματικότερο σύστημα ανταμοιβής στην τάξη; όχι αυτό που νομίζουμε, υποστηρίζει ερευνητής.

Ο Paul-Howard Jones, ερευνητής στις νευροεπιστήμες και την εκπαίδευση, υποστηρίζει http://anniemurphypaul.com/2013/03/forget-consistent-and-fair-try-random/ότι η δίκαιη και συνεπής ανταμοιβή, που παρέχει ο εκπαιδευτικός στους μαθητές όταν έχουν καλή επίδοση (π.χ. τα αυτοκόλλητα, που αποτελούν διαδεδομένη πρακτική ανταμοιβής), δεν κινητοποιεί τη μάθηση, διότι ο εγκέφαλος, λόγω της έκρισης ντοπαμίνης, ανταποκρίνεται καλύτερα όταν έχει 50-50 πιθανότητα ανταμοιβής παρά 100%. Σχεδίασε, λοιπόν, παιγνίδια, που ανταποκρίνονται σ' αυτόν τον τρόπο λειτουργίας του εγκεφάλου, τα οποία ενθουσιάζουν τους μαθητές. Επιπλέον, δίνουν στους μαθητές με χαμηλή επίδοση τη χαρά της επιτυχίας και στους καλούς μαθητές την ωφέλιμη εμπειρία της αποτυχίας.
Ωστόσο, όσο κι αν τα παιδιά φαίνεται ότι κινητοποιούνται μ' αυτόν τον τρόπο διδασκαλίας, εγείρονται κάποια ερωτήματα. Πόση σχέση έχει η απόδοση που οφείλεται στη σωστή μαντεψιά με την ουσιαστική μάθηση; Πόσο ωφέλιμο μακροπρόθεσμα για την αυτοεκτίμηση ενός παιδιού είναι να βιώνει επιτυχίες, που γνωρίζει ότι οφείλονται στην τύχη; Πώς θα βοηθήσουμε τα παιδιά να εστιάζουν στη μάθηση και όχι στην απόδοση; Πώς θα τα καθοδηγήσουμε να αποδίδουν τις επιτυχίες και τις αποτυχίες τους στις πραγματικές αιτίες και να μαθαίνουν από τα λάθη τους; Πώς θα συνηθίσουν να επιλέγουν τη δυσκολία αντί για την ευκολία; Είναι, σίγουρα, απαραίτητο το μάθημα να είναι ενδιαφέρον και διασκεδαστικό, αλλά ισχύει και εδώ το διαχρονικό ερώτημα: ο σκοπός αγιάζει τα μέσα;

Στρατηγικές μάθησης, κίνητρα και IQ: τι οδηγεί στην επιτυχία;

http://www.creativitypost.com/psychology/learning_strategies_and_achievement

Οι εκπαιδευτικές ανάγκες των χαρισματικών μαθητών.

Στο παρακάτω άρθρο ένας χαρισματικός μαθητής αφηγείται την εμπειρία του από την αμερικάνικη εκπαίδευση, ενώ ο καθηγητής Del Siegle μιλάει για τα 5 Cs (control, choice, challenge, complexity, care) που αποτελούν κίνητρα για τους χαρισματικούς μαθητές και προτείνει κατάλληλες εκπαιδευτικές πρακτικές.http://neatoday.org/2013/09/18/are-we-failing-gifted-students/

Παρουσίαση έρευνας για μέλη της Μένσα στη Μένσα

Video streaming by Ustream

«Το σχολείο ενισχύει την υποεπίδοση των χαρισματικών»

«Η ελληνική κοινωνία και ιδιαίτερα η εκπαιδευτική κοινότητα δεν έχουν ενδιαφερθεί για τα χαρισματικά παιδιά, με αποτέλεσμα αρκετά από αυτά να «χάνονται» και να μην ακολουθούν επιστημονική σταδιοδρομία.

Έντυπη Έκδοση Ελευθεροτυπία, Τετάρτη 2 Οκτωβρίου 2013

«Μαθησιακές δυσκολίες και μετανάστευση από άλλη χώρα εμποδίζουν τη διάγνωση της υψηλής νοημοσύνης» ΑΙ. Μ.-Κ.Το ελληνικό σχολείο έχει δομές που ενισχύουν την υποεπίδοση πολλών χαρισματικών μαθητών και δεν έχει μηχανισμούς στήριξής τους. Αρκετοί μάλιστα εκπαιδευτικοί δεν γνωρίζουν πως οι μαθητές αυτοί ανήκουν σε μια ιδιαίτερη κατηγορία που χρήζει ξεχωριστής αντιμετώπισης». Μιλάμε με την Αικατερίνη Μαριδάκη-Κασσωτάκη, καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, διευθύντρια του Κέντρου Μελέτης της Οικογένειας.

- Στόχος του Κέντρου;

«Βασικός ρόλος του Κέντρου είναι η ανάδειξη των παραγόντων που επιδρούν στην ανάπτυξη και την ευημερία της οικογένειας μέσα από μια σειρά δράσεων που αφορούν στην υλοποίηση ερευνητικών προγραμμάτων, τη διοργάνωση επιστημονικών εκδηλώσεων και επιμορφωτικών σεμιναρίων και τη συνεργασία με αντίστοιχα κέντρα του εξωτερικού. Αποστολή του είναι η μελέτη σε εθνικό και διεθνές επίπεδο των πολλαπλών διαστάσεων της οικογένειας, όπως η ψυχολογική και παιδαγωγική δυναμική της, καθώς και η κοινωνική, πολιτιστική και κοινωνικο-οικονομική ανάπτυξή της».

- Και την κουλτούρα της οικογένειας;

«Τα θέματα των εμπειρικών μελετών που εκπονούνται στο πλαίσιο του κέντρου, καθώς και των επιμορφωτικών σεμιναρίων που διοργανώνονται σε αυτό, σχετίζονται με την επικοινωνία μεταξύ των μελών της οικογένειας, την τυπολογία των γονέων, την οικογενειακή βία, τις σχέσεις των ζευγαριών, τα προβλήματα της εφηβείας, την οικονομική διαχείριση του νοικοκυριού, τις διατροφικές συνήθειες της οικογένειας, την κουλτούρα της οικογένειας».

- Οι συνεργάτες σας;

«Λειτουργούμε από το 2011. Τα μέλη της Συντονιστικής Επιτροπής είναι οι Γεωργιτσογιάννη Ευαγγ., καθηγήτρια, Δελλαδέτσιμας Π., καθηγητής, Θεοδωροπούλου Ελ., αν. καθηγήτρια, Κουτρούμπα Κ., αν. καθηγήτρια , Ματάλα Α., αν. καθηγήτρια και Σοφιανοπούλου Χρ., αν. καθηγήτρια. Το κέντρο έχει πρόσφατα αναπτύξει συνεργασία με το Καθολικό Πανεπιστήμιο του Μιλάνου με στόχο την υλοποίηση ερευνητικού προγράμματος που έχει αντικείμενο τη μελέτη του ρόλου του πατέρα και τη σχέση του με τα παιδιά του σε οικογένειες στις Ελλάδα, Ιταλία και Σουηδία».

- Οι χαρισματικοί μαθητές;

«Η εξέλιξη των χαρισματικών παιδιών αποτελεί ένα από τα θέματα των μελετών που πραγματοποιούνται στο κέντρο, υπό την εποπτεία του επίκουρου καθηγητή του Δ. Ζμπάινου. Η εν λόγω ικανότητα αξιολογείται με τα παραδοσιακά τεστ νοημοσύνης και με ψυχομετρικά τεστ, τα οποία έχουν εκπονηθεί από το Πανεπιστήμιο Γέιλ των ΗΠΑ, στο πλαίσιο διεθνούς ερευνητικού προγράμματος στο οποίο συμμετέχει το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο από το έτος 2008».

- Παρουσιάζουν υποεπίδοση;

«Ορισμένοι χαρισματικοί μαθητές, παρά τις αυξημένες ικανότητές τους, ενδέχεται να εμφανίζουν υποεπίδοση για μια σειρά από λόγους. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι μπορεί να βαριούνται το "τυποποιημένο" και μη συμβατό με τις δυνατότητές τους μάθημα και, συνεπώς, να χάνουν την επαφή τους με το σχολείο ή και να παρουσιάζουν προβλήματα συμπεριφοράς. Μερικοί μάλιστα από αυτούς μπορεί να είναι τελειομανείς και να μην ολοκληρώνουν καμία εργασία γιατί πιστεύουν ότι δεν είναι αρκετά καλοί».

- Πώς τους βοηθάμε;

«Για να μπορέσουμε να βοηθήσουμε ένα χαρισματικό παιδί με υποεπίδοση πρέπει πρώτα από όλα να βρούμε το λόγο της υποεπίδοσής του. Τα παιδιά αυτά χρειάζονται ενίσχυση της αυτοπεποίθησής τους από τους δασκάλους και τους γονείς τους, αναγνώριση της ιδιαιτερότητάς τους από αυτούς, εξειδικευμένη προσέγγιση και παροχή κινήτρων για την παρακολούθηση των μαθημάτων. Κυρίως όμως, χρειάζονται ένα πιο ενδιαφέρον σχολείο»...

Η σχέση της δημιουργικότητας με την ψυχική ασθένεια.

Ένα ενδιαφέρον άρθρο με τα συμπεράσματα των τελευταίων ερευνών από το χώρο των νευροεπιστημών. http://blogs.scientificamerican.com/beautiful-minds/2013/10/03/the-real-link-between-creativity-and-mental-illness/

Λίγα ακόμα για τους μάνατζερς.

http://www.bakadesuyo.com/2013/09/creativity-at-work/#ixzz2fA4vEGaX

Τι δεν γνωρίζουν οι μάνατζερς για τη δημιουργικότητα.

Τα πιο πρόσφατα συμπεράσματα της Teressa Amabile για την ενίσχυση της δημιουργικότητας στο χώρο εργασίας.http://www.creativitypost.com/business/slowing_the_work_treadmill

Η δημιουργική επιτυχία έρχεται πάντα στην ώρα της!

Ο Scott Barry Kaufman, σ' αυτό το εκπληκτικό άρθρο, υποστηρίζει ότι ο δρόμος προς τη δημιουργικότητα και την αυτοπραγμάτωση είναι ξεχωριστός για τον καθένα.
http://www.dailygood.org/story/489/confessions-of-a-late-bloomer-scott-barry-kaufman/

Περί συλλογικών παγιωμένων αντιλήψεων (mindsets)

Όπως έχει βρεθεί σε νευρολογικές μελέτες
http://anniemurphypaul.com/2013/06/a-fixed-mindset-uses-up-valuable-mental-resources/
όσοι έχουν fixed mindset (πιστεύουν ότι τα ταλέντα και οι ικανότητες τους δεν μπορούν να βελτιωθούν) δαπανούν το νοητικό τους δυναμικό στην προσπάθεια αντιμετώπισης των αυτοεπικριτικών τους σκέψεων (συγκεκριμένα τονίζονται οι περιοχές του εγκεφάλου που συνδέονται με την αυτοαξιολόγηση και ατονούν οι υπόλοιπες περιοχές). Γι' αυτό το λόγο δεν έχουν διαθέσιμο νοητικό δυναμικό για να ασχοληθεί με θετικές νοητικές δραστηριότητες (π.χ. τη δημιουργική έκφραση).
Τι γίνεται, όμως, όταν, ασχέτως των ατομικών μας αντιλήψεων (mindsets), η κουλτούρα μας είναι μια κουλτούρα που χαρακτηρίζεται από fixed mindsets και το σχολικό σύστημα είναι οργανωμένο γύρω από αυτή την ιδέα; Πόσες ευκαιρίες δίνουμε στους μαθητές να βελτιώσουν τις ικανότητες και τα ταλέντα τους με δυναμικούς τρόπους αξιολόγησης; αντίθετα, πόσο συχνά κατατάσσουμε τους μαθητές σε μια κατηγορία από την οποία, όσο κι αν προσπαθήσουν, δεν πρόκειται να μας πείσουν ότι μετακινήθηκαν; πόσες φορές έχουμε ακούσει την ίδια ιστορία: ένας μέτριος ή κακός μαθητής κάνει μεγάλη προσπάθεια σ' ένα μάθημα και βελτιώνεται μόνο και μόνο για να ακούσει από τον καθηγητή του μια φράση του τύπου: "Ντροπή σου που αντέγραψες";
Η συζήτηση γύρω από την αλλαγή των mindsets των μαθητών θα αποβεί άκαρπη αν δεν έχουμε στο μυαλό μας ότι το ατομικό και το συλλογικό αποτελούν συγκοινωνούντα δοχεία, επηρεάζοντας το ένα το άλλο με πολλούς και συχνά άδηλους τρόπους.

Ελευθερία ή περιορισμός; Τι κινητοποιεί τη δημιουργικότητα;

Σ' αυτό το ερώτημα πολλοί από εμάς θα απαντούσαν ότι για να αναδυθεί το δημιουργικό δυναμικό χρειάζεται ένα υποστηρικτικό περιβάλλον, που αφήνει το άτομο ελεύθερο και ανεπηρέαστο να εκφραστεί. Όσο για το δημιουργικό έργο θα θεωρούσαν ότι όσο λιγότερες οι οδηγίες ή οι περιορισμοί, τόσο πιο πρωτότυπο το έργο. Άλλοι, ίσως σκεφτόμενοι τους καλλιτέχνες και τους επιστήμονες που μεγαλούργησαν σε πολύ αντίξοες κοινωνικοπολιτικές και ατομικές συνθήκες, που περιόριζαν σε μεγάλο βαθμό το είδος του δημιουργικού έργου που θα μπορούσε να παραχθεί, θα απαντούσαν το δεύτερο.

Η επιστημονική έρευνα έχει κυρίως υποστηρίξει τη σημασία ενός αν όχι διευκολυντικού, τουλάχιστον ανεκτικού περιβάλλοντος, όπου το άτομο αισθάνεται ελεύθερο να "παίξει" και να πειραματιστεί, χωρίς περιορισμούς που θεωρήθηκε ότι υπονομεύουν τη δημιουργικότητα και χωρίς το φόβο της αξιολόγησης. Ωστόσο, η εμπειρία από το χώρο της δημιουργικής τεχνολογίας http://www.businessweek.com/stories/2006-02-12/creativity-loves-constraints δείχνει ότι οι περιορισμοί συγκεκριμενοποιούν το πρόβλημα και αποτελούν προκλήσεις που, για να ξεπεραστούν, απαιτούν αντισυμβατικούς, δημιουργικούς τρόπους σκέψης. Κι εδώ, όμως, ισχύει το "παν μέτρον άριστον": χρειάζεται η σωστή δόση περιορισμών για να φουντώσει το δημιουργικό πάθος. Οι υπερβολικοί περιορισμοί οδηγούν σε απαισιοδοξία και απελπισία.

Νεότερες επιστημονικές έρευνες http://www.creativitypost.com/business/how_intelligent_constraints_drive_creativity  αποδεικνύουν ότι οι περιορισμοί παρακινούν τους ανθρώπους να ανοίξουν τους ορίζοντές τους και να δουν την ευρύτερη εικόνα κάνοντας συνδέσεις μεταξύ φαινομενικά ασύνδετων στοιχείων. Πρόκειται για μια ικανότητα που αποκαλείται "global processing" και αποτελεί γνώρισμα της δημιουργικότητας. Επιπλέον, τα γνωστικά αποτελέσματα αυτής της διαδικασίας εκτείνονται πέραν των αρχικών δοκιμασιών και σε άλλες δοκιμασίες στις οποίες συμμετέχει κανείς σε άλλη χρονική στιγμή.

Τα παραπάνω υποδεικνύουν ότι ο επιστημονικός ορισμός της δημιουργικότητας ως "της ικανότητας παραγωγής έργου πρωτότυπου και προσαρμοσμένου στους περιορισμούς της συγκεκριμένης κατάστασης" υποδηλώνει όχι μόνο μια σχέση αλληλεπίδρασης μεταξύ των τριών στοιχείων του ορισμού (δημιουργικότητα, πρωτοτυπία, περιορισμός), αλλά ενδεχομένως σε κάποιο βαθμό και μια σχέση αιτίας-αποτελέσματος μεταξύ του περιορισμού (σε σωστή δόση) και της πρωτοτυπίας.